Κηροπλαστική

Κεριά


Ποιες είναι οι συνήθεις τεχνικές κατασκευής κεριών;
Είναι τρεις, το βούτηγμα (Drawing), η χύτευση (moulding), το γέμισμα. (filling)

Βούτηγμα: για εκκλησιαστικά κεριά και λαμπάδες
Παράγονται βουτώντας πολλές φορές το φυτίλι σε παραφίνη
1. Τεντώστε τα φυτίλια σε ένα φορέα για 6 η 16 κεριά.
2. Βουτήξτε τον φορέα μέχρι την κορυφή σε παραφίνη 56βαθμών και μετά σηκώστε τον. Βουτώντας τα φυτίλια πολλές φορές το στρώμα παραφίνης γίνεται παχύτερο.
Επαναλάβετε την διαδικασία μέχρι το κερί να αποκτήσει το επιθυμητό πάχος.
3. Κόψτε τις άκρες με ψαλίδι και κρεμάστε τα κεριά σε στήριγμα όσο χρειάζεται για να κρυώσουν και να σκληρύνουν.
4. Λιώστε την παραφίνη λίγο στην βάση του κεριού σε θερμή πλάκα.
5. Χρωματίστε εξωτερικά το κερί βουτώντας το σε χρωματισμένη παραφίνη.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε όλες τις σκληρές παραφίνες. Ο τύπος 4110 η 5905 έχουν σ.τ. 60 βαθμούς και κρυώνει γρήγορα επιτρέποντας τη δουλειά να γίνεται γρήγορα, όμως τα κεριά γίνονται εύθραυστα και σπάνε εύκολα. Πιο κατάλληλες είναι οι παραφίνες 4115 και 5803, έχουν πιο χαμηλό σ.τ., είναι πιο εύκαμπτες και εύπλαστες όταν είναι ζεστές. 

Χύτευση
1. Προετοιμασία καλουπιού:
Περάστε το φυτίλι από την τρύπα στον πάτο του καλουπιού, βουλώστε την τρύπα με την ειδική πάστα η τάπα. Το φυτίλι το δένουμε σε ένα στήριγμα στην ανοικτή πλευρά του καλουπιού.
2. Λιώνουμε το κερί: Θα χρειαστεί περίπου ένα κιλό παραφίνη για ένα μέτριου μεγέθους κερί. Κόβουμε την παραφίνη σε κομμάτια και τα βάζουμε μέσα στο δοχείο. Το δοχείο αυτό τοποθετούμε μέσα σε δεύτερο δοχείο με βραστό νερό. Να αποφεύγεται απευθείας επαφή με πηγή θερμότητας (γκάζι, ηλεκτρικό μάτι).
3. Προσθήκη χρώματος αρώματος και προσθέτων: Όταν η παραφίνη φτάσει τους 80 βαθμούς προσθέτουμε χρώμα και άρωμα ανακατεύουμε με μεταλλική βέργα. Χρειάζεται προσοχή στην ποσότητα του χρώματος. Για να δούμε την απόχρωση στάζουμε λίγο κερί σε ένα αλουμινόχαρτο.
4. Χύτευση: Προσοχή στην θερμοκρασία χύτευσης ανάλογα με τον τύπο του καλουπιού. Αν η θερμοκρασία δεν είναι σωστή μπορεί να έχομε ελαττώματα τα οποία όμως πολλές φορές καταλήγουν σε ενδιαφέροντα σχέδια και αρέσουν πολύ. Αδειάστε το λιωμένο κερί αργά στο κέντρο του καλουπιού γύρω από το φυτίλι. Φυλάξτε μέρος του κεριού για αργότερα.
5. Γεμίστε το κενό: Αφήστε το κερί να σκληρύνει για 1 ώρα. Με αιχμηρό εργαλείο τρυπήστε την επιφάνεια στο κέντρο του κεριού. Οσο σκληραίνει το κερί μέσα στο καλούπι συρρικνώνεται και δημιουργεί κενό στο κέντρο. Αφήστε το κερί να σκληρύνει τελείως και προσθέστε στο κέντρο το υπόλοιπο λιωμένο κερί για να καλυφθεί το κενό λίγο κάτω από την επιφάνεια.
6. Αφαιρέστε το κερί από το καλούπι: Αφήστε το να σκληρύνει τελείως και όταν είναι κρύο αφαιρέστε την τάπα από την βάση του και αναποδογυρίστε το καλούπι. Αν δεν βγει αμέσως τραβήξτε το από το φυτίλι. Ο πάτος του καλουπιού είναι τώρα η κορυφή του κεριού.
Κόψτε το φυτίλι 2εκ πάνω από την κορυφή. Για να κάνουμε επίπεδη την βάση χρησιμοποιούμε θερμαινόμενη πλάκα όπως σίδερο η ζεστή κατσαρόλα ώστε να λιώσουμε το περισσευούμενο κερί.

Γέμισμα ποτηριού
1. Χρησιμοποιούμε φυτίλι κερωμένο με βάση. Το τοποθετούμε ώστε η μεταλλική βάση να ακουμπάει στο κέντρο στο εσωτερικό του ποτηριού και με ένα μανταλάκι, ένα μολύβι, η δύο καλαμάκια στηρίζουμε την κορυφή του στη μέση του ποτηριού.
2. Ζεσταίνουμε ελαφρά το ποτήρι.
3. Λιώνουμε την παραφίνη προσθέτουμε χρώμα και άρωμα και χυτεύουμε στους 70 βαθμούς αφήνοντας ένα μέρος της παραφίνης για αργότερα.
4. Αφήνουμε να σκληρύνει, στο κέντρο δημιουργείται κενό λόγω συρρίκνωσης.
5. Προσθέτουμε την παραφίνη που περίσσεψε για να γεμίσομε το κενό.
Αφήνουμε να σκληρύνει καλά.
6. Ελευθερώνουμε το φυτίλι και το κόβουμε 1εκ πάνω από την επιφάνεια.


Τι είναι το ζελέ;
Είναι μίγμα από λάδι και ένα πολυμερές. Το λάδι είναι φαρμακευτικό ίδιο με αυτό που χρησιμοποιείται στα καλλυντικά.

Πως γίνονται τα κεριά από ζελέ;
Η διαδικασία είναι απλή, λιώνετε το ζελέ και το χυτεύετε σε κατάλληλα δοχεία, ποτήρια, βάζα προτιμότερη διάμετρος είναι 6εκ και το ύψος πάλι 6εκ.
Ο ευκολότερος τρόπος για να βάλετε το φυτίλι είναι να το πιέσετε στο κέντρο του δοχείου πριν σκληρύνει τελείως το ζελέ. Αλλος τρόπος είναι να χρησιμοποιήσετε φυτίλι με βάση, κολλήστε τη βάση στον πάτο του ποτηριού και στηρίξτε την κορυφή στην ανοικτή άκρη του πριν χύσετε το λιωμένο ζελέ.
Προσθέστε αντικείμενα όπως βότσαλα, άμμο, κογχύλια για διακόσμηση.
Το ζελέ θολώνει.
Αυτό μπορεί να οφείλεται σε ανάμιξη με σκληρή παραφίνη η με ακατάλληλα αρώματα η ίχνη νερού. Ακόμα και 1% επιμόλυνση με αυτά τα υλικά θολώνουν το ζελέ. Ενίοτε η διαυγάζει αν το ζεστάνουμε στους 90 βαθμούς η το αφήσουμε στον ήλιο.
Το ζελέ δημιουργεί φυσαλίδες.
Βεβαιωθείτε ότι τηρούνται οι σωστές θερμοκρασίες (όχι πολύ κρύο και ότι τα καλούπια δεν συγκρατούν αέρα.


Τι είναι οι παραφίνες;
Οι παραφίνες παράγονται από πετρέλαιο. Υπάρχουν σκληρές, μαλακές και υγρές παραφίνες. Σήμερα με διαδικασίες ραφιναρίσματος παράγονται παραφίνες απόλυτα ακίνδυνες και κατάλληλες για φαρμακευτική χρήση.


Τι είναι η στεατίνη;
Προέρχεται από φυτικά λιπαρά (κοκκοφοινικέλαιο). Είναι άοσμη, λευκή.
Χρησιμοποιείται σαν πρόσθετο της παραφίνης σε ποσοστό 10% για να βελτιώσει την όψη του κεριού κάνοντάς το πιο opaque.
Τι είναι το μελισσοκέρι;
Είναι φυσικό προϊόν που καίγεται με ευχάριστη οσμή μελιού. Συνήθως περιέχει διάφορες φυσικές προσμίξεις που δυσκολεύουν την καύση βουλώνοντας το φυτίλι. Στην περίπτωση αυτή χρησιμοποιούμε στρογγυλά φυτίλια που διευκολύνουν την καύση.
100% μελισσοκέρι πρέπει να μην περιέχει τίποτε άλλο. Το άρωμα πάντως είναι άλλο θέμα καθότι με το χρόνο το φυσικό άρωμα εξατμίζεται. Επίσης επηρεάζεται από την θέρμανση και ανάλογα με την προέλευση διαφέρει πολύ. Για ενίσχυση του αρώματος προσθέστε άρωμα μελιού σε ποσοστό 0,5%.


Τι καλούπια να χρησιμοποιήσω;
Για τα περισσότερα κεριά υπάρχουν αντίστοιχα καλούπια. Ανάλογα με το υλικά κατασκευής τους έχουμε:
Μεταλλικά καλούπια:
Χαλύβδινα
Αλουμίνιο
Πολυκαρβονικά (Plexiglas)
Γυάλινα
πλαστικά
Σιλικόνης (εύκαμπτα)


Ποιά είναι τα χαρακτηριστικά τους;
Καλούπια από αλουμίνιο
Αντέχουν στη θερμότητα, δεν χαλάνε και δεν έχουν ραφές. Τα κεριά έχουν όψη επαγγελματική, και λεία επιφάνεια. Πολύ οικονομικά. Ακατάλληλα για μελισσοκέρι.
Καλούπια από Plexiglas (διάφανο πλαστικό)
Αντέχουν μέχρι 130 βαθμούς, είναι διαφανή, κατάλληλα γιά όλα τα είδη κεριού. Η θερμοκρασία χύτευσης είναι 90 βαθμοί. Προσοχή αν είναι πολύ ζεστό θα κολλήσει στο καλούπι και μπορεί να καθαριστεί μόνο με ζεστό σαπούνι και νερό. Αν θέλουμε ανώμαλη επιφάνεια χυτεύουμε σε χαμηλότερη θερμοκρασία (όψη ρουστίκ). Είναι εύθραυστα.
Το κερί πρέπει να είναι τελείως κρύο πριν αφαιρεθεί από το καλούπι.
Μερικά αρώματα όπως η κανέλλα μπορεί να χαλάσουν τα πλαστικά καλούπια.
Τα μεταλλικά καλούπια χρειάζονται προσοχή στην θερμοκρασία χύτευσης αν είναι πολύ ζεστό μπορεί να κολλήσει.
Το κερί συρρικνώνεται στο σημείο χύτευσης:
Αυτό είναι φυσικό και οφείλεται στην φυσική διαστολή/συστολή λόγω θερμότητας. Αν κρυώσει πολύ γρήγορα το καλούπι δεν θα προλάβει να συρρικνωθεί κανονικά και θα κάνει τρύπα σε κάποιο σημείο. Για να μην συμβεί αυτό τρυπάμε την επιφάνεια προτού σκληρύνει τελείως, το κενό τότε εμφανίζεται γύρω από το φυτίλι, στο σημείο αυτό συμπληρώνουμε με κερί. Ακατάλληλα για μελισσοκέρι.
Καλούπια σιλικόνης.
Είναι εύκαμπτα, δεν κολλάνε, χρησιμοποιούνται συνήθως για ανάγλυφα κεριά (λουλούδια, σχήματα ζώων). Μπορείτε να τα κατασκευάστε χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο και πάστα σιλικόνης που σκληραίνει. Ειδικά για μελισσοκέρι.


Πως κρίνουμε αν το κερί καίγεται σωστά;
Το φυτίλι δεν γέρνει πρόωρα
Το κερί δεν βγάζει κάπνα.
Δεν χύνεται το λιωμένο κερί.
Δεν πνίγεται το φυτίλι
Η παραφίνη λιώνει μέχρι την άκρη


Αν το κερί βγάζει κάπνα;
Βεβαιωθείτε ότι το φυτίλι είναι καθαρό και κοντό και έχει το σωστό μέγεθος. Λερωμένο κερί μπορεί να βγάζει κάπνα. Κεριά των παρακάτω τύπων συνήθως καίγονται καλά:
Κεριά από καθαρή παραφίνη.
Κεριά με μίγμα παραφίνης και ως 20% στεατίνη
Κεριά από ζελέ διαμέτρου ως 6εκ.
Κεριά από καθαρό μελισσοκέρι
Βέβαια προϋπόθεση είναι να υπάρχει το σωστό φυτίλι!
Αν τα κεριά δεν ανάβουν καλά?
Αν το φυτίλι δεν είναι κερωμένο δεν καίγεται. Θυμηθείτε να βουτήξετε το ελεύθερο τμήμα του φυτιλιού σε παραφίνη. Ακάθαρτο κερί με αδιάλυτα δεν καίγεται γιατί βουλώνει το φυτίλι, συνήθως κεριά από ανακύκλωση απόκερων έχουν τέτοια προβλήματα.


Πόσο σημαντική είναι η θερμοκρασία χύτευσης;
Είναι σημαντικός παράγοντας επιτυχίας. Εξαρτάται από το κερί το καλούπι, και τον τύπο της επιφάνειας που επιθυμείτε. Αν είναι πολύ ζεστό
κολλάει στο καλούπι και δύσκολά βγαίνει, αν είναι πολύ κρύο (έχει κάνει μεμβράνη στην επιφάνεια, τότε συνήθως ξεκαλουπώνεται εύκολα αλλά εμφανίζει ανώμαλη ρουστίκ επιφάνεια που μπορεί να είναι επιθυμητή. Γενικά η θερμοκρασία χύτευσης συνιστάται να είναι οι 90 βαθμοί. Αν δεν προσέξουμε και ζεστάνουμε το κερί απευθείας στο μάτι η τη φωτιά και όχι έμμεσα με bain marie υπάρχει ο κίνδυνος υπερθέρμανσης και αυτανάφλεξης ακόμα και χωρίς σπινθήρα. Συνιστάται επομένως η χρήση υδατόλουτρου (bain marie) που δεν επιτρέπει την θερμοκρασία να ξεπεράσει τους 100βαθμούς.


Πως θα αποφύγουμε φυσαλίδες στην επιφάνεια του κεριού;
Εμφανίζονται όταν το καλούπι είναι κρύο και συγκρατεί αέρα στην επιφάνειά του. Για να τις αποφύγετε ανακατέψτε ελαφρά το ζεστό κερί μέσα στο καλούπι για να απεγκλωβιστούν οι φυσαλίδες.


Τι κάνουμε αν τα αρώματα είναι εν μέρει αδιάλυτα στο κερί;
Μερικά αρώματα περιέχουν συστατικά που δεν διαλύονται στο κερί. Για να αποφύγετε προβλήματα σε τέτοιες περιπτώσεις μετά την προσθήκη του αρώματος στο κερί αφήστε το μίγμα να ηρεμήσει μέσα στο δοχείο τα αδιάλυτα συστατικά κάθονται στον πάτο του δοχείου και με προσεκτικό άδειασμα απομακρύνονται.
Αν αδιάλυτα υλικά (σκόνη, χρωστικές, άμμος) μπούνε στο κερί θα επηρεάσουν την καύση όπως και την όψη της επιφάνειας.
Ξεκαλούπωμα:
Συνήθως κεριά παραφίνης με περιεκτικότητα ως 20% σε στεατίνη ξεκαλουπώνονται εύκολα αν κολλάνε βάλτε τα για λίγα λεπτά στο ψυγείο.
Χρήσιμο είναι και το ειδικό αντικολλητικό σπρέυ.
Τα καλούπια σιλικόνης δεν κολλάνε σχεδόν ποτέ με κανένα είδος κεριού.


Ποιά είναι τα πλεονεκτήματα του κεριού σόγιας;
Η καύση της σόγιας διαρκεί 30%-50% περισσότερο.
Το κερί σόγιας καθαρίζεται με πλύσιμο με σαπούνι όπως το βούτυρο, πολύ πιο εύκολα από την παραφίνη.
Το κερί σόγιας είναι 100% φυτικό και βιοδιασπάσιμο
Η καύση του είναι ουδέτερη ως προς τις εκπομπές άνθρακα
Δεν παράγει αιθάλη (κάπνα) και δεν μαυρίζει τους τοίχους η τα έπιπλα
Δεν παράγονται τοξικές ουσίες κατά την καύση του
Συγκρατεί καλύτερα άρωμα (ακόμα και 5%) και χρώμα
Λιώνει στον φούρνο μικροκυμάτων
Παράγεται από ανανεώσιμες πηγές όχι από πετρέλαιο
Δεν περιέχει ζωικά λίπη


Πως χρησιμοποιείται;
Υπάρχουν δύο είδη κεριού σόγιας σκληρή για χυτά κεριά και μαλακή για γεμίσματα ποτηριών, κεραμικών, βάζων.
Η σκληρή σόγια είναι ευαίσθητη και σπάει εύκολα. Θέλει προσοχή στην χρήση της. Είναι χρώματος υπόλευκου (μπεζ-κιτρινωπό). Χυτεύεται σε καλούπια αλουμινίου η μεταλλικά η Plexiglas στους 80 βαθμούς. Βγαίνει εύκολα από το καλούπι.
Η μαλακή είναι πιο λευκή, εφαρμόζει καλά στο ποτήρι και μπορείτε εύκολα με μια βελόνα να την τρυπήσετε και να βάλετε το φυτίλι. Θερμοκρασία χύτευσης είναι 50 βαθμοί λίγο πριν πήξει και έχει γίνει μεμβράνη στην επιφάνεια. Μπορείτε πριν την χύτευση να προσθέσετε άρωμα και χρώμα.
Είναι ίσως ο ευκολότερος τρόπος για κάποιον (ιδιώτης, ιδιοκτήτης εστιατορίου, μπαρ, catering, ξενοδοχείου) που θέλει να διαθέσει ελάχιστο χρόνο και εξοπλισμό και να φτιάξει κεριά γεμίζοντας ποτήρια κρασιού, ουίσκι, τσίπουρο, μικρά κεραμικά. Αρκεί ένας φούρνος μικροκυμάτων, τα ποτήρια, φυτίλια, χρώματα, αρώματα που προμηθεύομε εμείς και τα κόβετε στην διάσταση που θέλετε.